نفت خام به انگلیسی Crude Oil و به روسی Naphra نامیده می‌شود که درحالت طبیعی به صورت مایع بوده و رنگ آن قهوه‌ای زرد مایل به سیاه است و دربرابر نور انعکاسی ، رنگ سبز بخصوصی از خود نشان می‌دهد. 

انواع نفت خام:

١.پارافین(آلکینز):فرمول عمومی آنها CnH2n+2 و به دو صورت یافت میشود

n_paraphin زنجیره مستقیم

iso_paraphin زنجیره شاخه دار

2.نفتن(سیکلو آلکینز):فرمول عمومی آنها CnH2n ساختمانی حلقوی دارد

3.آروماتیک:دارای ساختمانی شش ضلعی بنام بنزن میباشد

4.رزین و آسفالتین:به ترکیبات NSO معروف است

نفت و خواص آن؟

نفت (petroleum) چیست ؟

ریشه واژه نفت در زبان فارسی به طور یقین مشخص نیست. به عقیده زبان شناسان نفت از کلمه اوستایی ( نپتا ) گرفته شده است که کلدانیان و اعراب آن را از زبان مادی گرفته و ( نفتا ) خوانده اند . پترولیوم (petroleum) واژه ای لاتین هم ارز نفت است که از دو کلمه پترا (petra) به معنی سنگ و (oleum) به معنی روغن گرفته شده است .پترولیوم در واقع در مواد هیدروکربنی است که به صورت طبیعی عمدتاً در سنگ های رسوبی واقع می گردد.

پترولیوم می تواند به صورت فازهای مختلف، از جمله فاز گازی، نظیر گاز طبیعی (natural gas) ، فاز مایع، نظیر نفت خام (crude oil) و فاز جامد، مانند قیر (asphalt) در خلل و فرج و شکستگی های سنگ ها تجمع یابد.

 نفت خام (Crude Oil) : مخلوطی طبیعی از هیدروکربن های مایع است که هم در مخازن زیرزمینی و هم در سطح، بعد از گذر از تفکیک کننده های مختلف به صورت مایع باقی می ماند. خواص فیزیکی و شیمیایی هیدروکربن برای مهندسین مخزن و تولید بسیار مهم است زیرا خواص فیزیکی و شیمیایی هیدروکربن، برروی حرکت سیالات درون مخزن و مقدار واقعی تولید هیدروکربن تأثیر خواهد گذاشت. انباشته شدن مواد هیدروکربنی در زیر سطح زمین در سنگ هایی صورت می گیرد که توانایی نگهداری و انتقال سیالات را داشته باشند. این سنگها، مخزن (reservoir) نامیده می شوند. تجمع مواد هیدروکربنی به صورت اقتصادی در سنگ مخزن منوط به وجود عوامل متعددی است. 

مواد تشکیل دهنده نفت : بخش اعظم نفت خام از هیدراتهای کربن تشکیل شده و مقدار کمی عناصر دیگر نیز به آن مخلوط می‌گردد، که این عناصر در زیر با درصدشان نشان داده شده‌اند. جدول ازسلی (1985) ، درا ین جدول عناصر دیگری مانند وانادیوم ، نیکل و اورانیوم با درصد وزنی حداکثر 0.1 در ترکیب نفت خام موجود هستند. بعلاوه در خاکستر نفت خام آثاری از عناصر C r ، Cu ، Pb ، Mn ، Sr ، Ba ، Mo ، Mg ، Ca ، Ti ، Al ، Fe و Si یافت می‌شود که بعضی از عناصر بالا مانند V-Ni-U احتمالا در رابطه با عنصر ارگانیکی اولیه (مادر) بوجود آمده و بعضی دیگر از عناصر مشخصات ژئوشیمیایی سنگ دربرگزیده را نشان می‌دهند. قابل ذکر است که آثاری از نمک ، آب و سولفید هیدروژن نیز درنفت خام مشاهده می‌شوند.

خواص فیزیکی نفت خام: ویسکوزیته همانطور که نفت خام ممکن است با دخالت عواملی به رنگهای زرد ، سبز ، قهوه‌ای ، قهوه‌ای تیره تا سیاه مشاهده گردد، لذا ویسکوزیته متغیر را برای آنها خواهیم داشت. بنابراین نفت خام درسطح زمین دارای ویسکوزیته بیشتر بوده و بعبارتی ویسکوزتر است. چون در مخزن زیرزمینی یکی از عوامل دخیل حرارت موجود درمخزن می‌باشد، که همراه با این عامل ، عمق نیز موثر می‌باشد. همچنین سن نفت را به لحاظ زمان مخزن شدن را درطیف تغییرات ویسکوزیته سهیم می‌دانند.

ترکیبات مولکولی نفت خام: تعداد ترکیبات مولکولی نفت خام وابسته به سن زمین شناسی آن ، عمق تشکیل آن ، منشا آن و موقعیت جغرافیایی آن متغیر می‌باشد. برای مثال نفت خام Ponca city از Oklahoma شامل حداقل 234 ترکیب مولکولی می‌باشد.

 وزن مخصوص نفت خام از خواص فیزیکی نفت خام که ارزش اقتصادی نفت خام بر مبنای آن سنجیده می‌شود، وزن مخصوص آن می‌باشد. لذا سنجش و نحوه محاسبه فرمول آن مهم است. اکثر کشورهای جهان ، وزن مخصوص نفت خام را برحسب درجه A.P.I که یک درجه بندی آمریکائی است، محاسبه می‌کنند. مشابه همین درجه بندی و سنجش ، وزن مخصوص نفت خام را در کشورهای اروپائی با درجه بندی Baume محاسبه می‌کنند که از لحاظ مقدار اندکی از درجه A. P.I کمتر می‌باشد. 

تاثیر درجه حرارت بر وزن مخصوص نفت خام : از عواملی که سبب تغییر در وزن مخصوص نفت خام می‌شوند، تغییرات دما است. یعنی با بالارفتن دما ، وزن مخصوص کمتر شده و به درجه A. P.I افزوده می‌شود. همچنین بالا رفتن درجه حرارت اثر معکوس بر روی ویسکوزیته نفت خام می‌گذارد.

انواع مختلف نفت برحسب A.P.I : نفت سنگین با 10 الی 20 درجه A.P.I نفت متوسط با 20 الی 30 درجه A.P.I نفت سبک با بیش از 30 درجه A.P.I مطلوبیت و ارزش نفت به موارد فوق و سبک یا سنگین بودن آن است.قطران و نفت سنگین نسبت به نفت خام از مطلوبیت کمتری برخوردار است، زیرا نمی‌توان به همان آسانی آنها را به بنزین تبدیل کرد و پس از فرآوری و پالایش آنها مقادیر زیادتری از فرآورده‌های نفت سنگین بر جای می‌ماند. همچنین آن حاوی گوگرد و نیتروژن زیادتری نسبت به نفت خام بوده و در برخی نواحی مقدار زیادی فلز ، بویژه نیکل و انادیوم دارد. مشخصات فوق در میادین مختلف و حتی افق های مختلف یک میدان متفاوت است و در قیمت آن تاثیر می گذارد.

پنج عامل لازم برای تجمع اقتصادی نفت و گاز :

1) سنگ منشأ بالغ (mature source rock) که تولید هیدروکربن کرده است که سنگ دانه ریز غنی از مواد آلی که در حرارت معینی به بلوغ رسیده و دارای نفت و گاز قابل بهره برداری است.

2) سنگ مخزن (reservoir rock) که بتواند هیدروکربن را در داخل خود جا دهد و دارای تخلخل (توان ذخیره) و تراوایی (توان انتقال) باشد.

3) مهاجرت هیدروکربن بین سنگ منشأ و سنگ مخزن (migration pathway) عملی باشد.

4) پوش سنگ (cap rock) ناتراوا که از خروج نفت از داخل سنگ مخزن جلوگیری کند.

5) تله نفتی (oil trap) که در آن نفت به صورت اقتصادی متمرکز گردد.

سازند هایی که در زاگرس دارای پتا نسیل نفت و گاز هستند عبارتند از :

نفت : آسماری، افق بنگستان و سروک، ایلام، کژدمی، داریان، بخش آهکی خلیج و فهلیان، سورمه

میـدان‎های گازی زاگرس را می‎توان به دو واحد بزرگ « گروه دهــرَم » و « جوان‎تر از دهرَم » تقسیم کرد. میدان‎های گازی گروه دهرَم سازندهای فراقون، دالان، کنگان ، بیشتر از نوع میدان‎های بسیار عظیم و عظیم‎اند که از آن جمله می‎توان به ذخایر پارس جنوبی، پارس شمالی، کنگان، نار، آغار، دالان، وراوی اشاره کرد. مهم‎ترین میدان‎های گازی جوان‎تر از دهرَم عبارتند از: میدان‎های تنگ بیجار در سازند سروک، سرخون در سازند جهرم و عضو گوری، گورزین در سازند آسماری، سَلَخ در سازندهای سروک و فهلیان، گشوی جنوبی در سازندهای سروک، پایده و آسماری، سورو در سازندهای گدوان و داریان.در ایران مرکزی در حوضة قم، در دو میدان نفتی به نام‎های « البرز » و « سراجه » سازند آهکی قم سنگ مخزن است که تاکنون 9 حلقه چاه اکتشافی در آن حفر شده است. ذخیرة خارج شده از میدان البرز در حدود 20 میلیون بشکه بوده است. در فوران چاه شمارة 5 این میدان، که اولین چاه به نفت رسیده در این میدان است، برای مدت سه ماه، روزی 80000 بشکه نفت از این چاه فوران کرده است.میدان گازی سراجه که در خاور قم و در جنوب خاوری تاقدیس البرز قرار دارد، تاقدیسی با ذخیرة گازی در حدود 3/0 تریلیون فوت مکعب است. دو منطقه کپه داغ هم منابع هیدروکربنی به صورت گاز در مخازن خانگیران وجود داردنفت خام به جهت وجود ترکیبات گوگرد بوی نامطلوبی دارد.

 

یه چند تا عکس جالب براتون گذاشتم 

اگه حالشو دارین روی ادامه مطلب کلیک کنید...

زمين شناسي مهندسي علم کاربرد مفاهیم و داده‌های زمین شناسی در پروژه هاي مهندسی به ویژه در مهندسی عمران، مهندسی معدن و مهندسی نفت می‌باشد. همانگونه که به وسیله مجمع مهندسین زمین شناس در 1969 تبیین گردید، این علم کاربرد داده ها, فن آوری و مبانی زمین شناسی در مطالعه رخنمون های طبیعی، مصالح سنگی و خاکی یا آب زیر زمینی با هدف اطمینان از شناخت دقیق، تفسیر، استفاده و ارایه فاکتورهای زمین شناسی که ساختگاه, برنامه ریزی, طراحی , ساخت ,اجرا و نگهداری سازه‌های مهندسی را تحت تأثیر قرار می‌دهند، می‌باشد.
در بسیاری از پروژه‌های مهندسی که به نحوی به ساختار زمین در آن محل مربوط می‌شود مثلا برای ساخت سازه‌های عظیم (سدها، پل های با دهانه زیاد، نیروگاه ها، سازه‌های صنعتی)،معادن، حفاری چاه‌های عمیق (نفت، گاز و ژئوترمال) نیاز به درک و درنظر گرفتن ساختارهای زمین شناسی با آگاهی از جنبه‌های مهندسی موضوع می‌باشد.
برای دستیابی به اهداف فوق, مهندس زمین شناس از علم زمین شناسی ,هیدرولوژی , مکانیک خاک، مکانیک سنگ، ژئو مکانیک و کاوش های زیر سطحی(شامل گمانه زنی و آزمایش های ژئوتکنیک و ژئوفیزیک) بهره می‌برد. در نهایت داده ها، نتایج کیفی و کمی و ارزیابی حاصل از این مطالعات برای استفاده به مهندسین ارایه می‌گردد.
دامنه فعاليت های زمين شناسی سه موضوع کلي را در بر می گيرد: 1- ژئوتکنيک 2- ژئو مکانيک 3- ژئوديناميک
در موضوع ژئومکانيک مطالعه رفتار مکانيکي خاک ها و سنگ ها در مقابل نيروهای وارد به آن ها، مورد توجه قرار مي گيرد. این موضوع خود شامل دو شاخه مکانيک خاک و مکانيک سنگ مي شود. مطالعه فعاليت هاي فعال زمين شناسی که تاثير مستقيمي در شرايط محيطي دارند و نحوه برخورد با آن هاموضوع اصلی بحث ژئوديناميک مي باشد. فعاليت هاي فعال زمين شناسی به طور کلي شامل زمين لرزه ها، آتشفشان ها، ناپایداری دامنه ها، فرسایش، هوازدگي و ... مي باشد. در بحث ژئوتکنيک رفتار مکانيکي سنگ ها و خاک ها در محل اجرای طرح های مهندسی و نحوه بهسازی شرایط زمین در محل اجرای طرح ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مسئوليت حرفه اي يك زمين شناس مهندسي


به طور كلي مسئوليت حرفه اي يك زمين شناس مهندسي را مي توان در موارد زير خلاصه كرد :
_ توصيف محيط زمين شناختي مربوط به پروژه مهندسي
_ توصيف زمين مواد ، توزيع آنها و ويژگي هاي فيزيكي و شيميايي آنها
_ استنتاج پيشينه رويدادهاي موثر در زمين مواد
_ پيش بيني رويداد هاي آتي و شرايطي كه مي تواند ايجاد شود
_ توصيه مواد معرف براي نمونه برداري و آزمون
_ توصيه نحوه هاي كار و عمل با مواد و فرآيتدهاي گوناگون زمين
_ توصيه يا ارائه معيارهاي طراحي استخراج به خصوص در مورد زاويه شيب هاي برش در موادي كه آزمون مهندسي آنها نامناسب بوده است يا در جاهايي كه عناصر زمين شناسي عامل كنترل پايداري هستند
_ وارسي حين كار ساختماني براي تحقق شرايط

از قرنها پبش معماران و سازندگان ابنيه بر اين نكته معترف بودند كه براي جلوگيري از نشست ، كج شدن يا فروريختن ساختمانشان محتاج آگاهي از شرايط زمين هستند . البته ساختمانهاي قديمي همواره با توجه به تجربيات سازنده بنا و اغلب به روش آزمون و خطا احداث مي شد . در سال 1776 و زماني كه كولمب براي اولين بار تئوري هاي مربوط به فشار زمين را ارائه داد ، استفاده از روش هاي تحليلي در بررسي زمين آغاز شد . بررسي هاي كولمب بر روي ديواره هاي حايل نشان داد كه وقتي ديوار حايلي كج مي شود ، گوه اي از خاك ناپايدار در پشت آن ايجاد مي گردد كه يك طرف آن ديوار و سمت ديگر آن يك سطح گسيختگي است . كولمب فشار اوليه وارده به ديوار را به وزن گوه و مقاومت برشي در امتداد سطح برش ، كه بر حسب اصطكاك داخلي بيان نمود، مربوط كرد . در سال 1871 اتومهر فرضيه اي عمومي براي مقاومت مصالح زمين شناسي در برابر گسيختگي ارائه كرد .
اين دانش دانشي است كه سطح جهان به خوبي تعريف نشده و دامنه فعاليت هاي آن مشخص نگرديده است . بطور خلاصه مي توانيم بگوييم كه اين دانش كه اسامي مختلفي چون زمين شناسي مهندسي يا ژئو تكنيك به آن داده اند به دنبال حل آن دسته از مسايلي است كه در ارتباط با زمين براي سازه هاي مهندسي ايجاد مي شود .

در اين پست به معرفي رشته آب شناسي پرداخته شده است.

دروس امتحانی برای کنکور ارشد:
۱- زبان عمومی و زبان تخصصی ۲-سنگ شناسی (آذرین ـ رسوبی ـ دگرگونی ) و پترولوژی ۳- زمین شناسی ایران ۴-زمین شناسی ساختمانی ۵-چینه شناسی ۶-زمین شناسی اقتصادی۷-زمین شناسی نفت ۸- ژئوشیمی ۹-رسوب شناسی ۱۰-دیرینه شناسی (ماکرو ومیکرو فسیل )۱۱-آب های زیر زمینی ۱۲-زمین شناسی مهندسی

آبشناسی (2-2-1-2-0-0-0-0-0-0-3-0)
ظرفیت پذیرش گرایش های مختلف رشته زمین شناسی در آزمون کارشناسی ارشد سال 1386 :
1. "دوره روزانه":
زمين شناسي -آبشناسي (ئيدروژئولوژي):

دانشگاه تبريز 3 نفر

دانشگاه تربيت معلم تهران 5 نفر

دانشگاه سيستان وبلوچستان 3 نفر

دانشگاه شهيدبهشتي 5 نفر

دانشگاه شهيدچمران اهواز 6 نفر

دانشگاه شيراز 6 نفر

دانشگاه صنعتي شاهرود 3 نفر

2."دوره شبانه

زمين شناسي -آبشناسي (ئيدروژئولوژي) :

دانشگاه تبريز 1 نفر

دانشگاه سيستان وبلوچستان 3 نفر

دانشگاه صنعتي شاهرود 2 نفر

دانشگاه آزاد اسلامی

زمین شناسی - آب(جمعا ۲۴نفر) :

دانشگاه آزاد واحد تهران علوم و تحقیقات

توضیح اینکه این ظرفیت ها در هر سال از سوی دانشگاه مجری ممکن است مورد تغییر قرار بگیرد .

رشته آب شناسي hydrology ،کاربرد هاي و گرايشها

◄ آشنايي با رشته آب شناسي hydrology : 
هيدرولوژي يا آب شناسي از دو کلمه Hydro به معني آب و Logos به معني شناسايي گرفته شده است. هيدروژئولوژي دانشي است که از آب هاي زيرزميني بحث مي کند و به عنوان شعبه اي از زمين شناسي ، منشأ ، ترکيب ، خواص ، کيفيت ، گسترش و حرکت آب را در داخل قشرهاي زمين مورد مطالعه قرار مي دهد. هيدرولوژي علمي است که در مورد پيدايش خصوصيات و نحوه توزيع آب در طبيعت بحث می‌کند ولي عملا واژه هيدرولوژي به شاخه‌اي از جغرافياي فيزيکي اطلاق می‌شود که گردش آب در طبيعت را مورد بررسي قرار می‌دهد.انجمن علوم و فنون ايالات متحده تعريف زير را براي هيدرولوژي برگزيده است:
«هيدرولوژي علم مطالعه آب کره زمين است و در مورد پيدايش ، چرخش و توزيع آب در طبيعت خصوصيات فيزيکي و شيميايي آب ، واکنش‌هاي آب در محيط و ارتباط آن با موجودات زنده بحث می‌کند بنابراين ملاحظه می‌شود که هيدرولوژي در برگيرنده تمامي داستان آب است. »
تا جايي که تاريخ نشان می‌دهد اولين تجارب آب شناسي مربوط به سومريها و مصريها در منطقه خاورميانه است بطوري که قدمت سد سازي روي رودخانه نيل به 4000 سال قبل از ميلاد مسيح می‌رسد در همين زمان فعاليتهاي مشابهي در چين نيز وجود داشته است.
شايد بتوان گفت هيدرولوژي جديد از قرن 17 با اندازه گيريهاي مختلف آغاز شد در اين دوره پرالت ترانست مقدار بارندگي تبخير و صعود موئينه‌اي را در حوضه آبريز رودخانه سن اندازه گيري کند ماريوت با اندازه گيري سرعت و سطح مقطع جريان دبي رودخانه سن را در پاريس اندازه گيري کرد.
در قرن 18 مطالعات تجربي در زمينه‌هاي هيدرولوژي شکوفايي خاصي را پيدا کرد. بر اساس اين مطالعات بود که بسياري از اصول هيدروليکي پايه گذاري گرديد. از آن جمله می‌توان وسايلي مانند پيزو ستروبرنولي ، لوله پيتر ، جريان سنج ولت من ، لوله بوردا ، و نظريه‌هايي مانند نظريه برنولي ، (فرمول شزي و قوانين دالامبرت را نام برد. از آن زمان به بعد هيدرولوژي از جنبه کيفي به کمي سوق داده شده و اندازه گيري بسياري از پديده‌هاي هيدرولوژي امکان پذير گرديد. قرن 19 را می‌توان دوره طلايي هيدرولوژي دانست در اين زمان زمين شناسي نيز به عنوان يک علم تکميل کننده در آبهاي زيرزميني وارد گرديد. قانون دارسي و فرمولهاي دو پوئي- تيم (Dmpmit-Thiem) نمونه‌اي از پيشرفت‌هاي آبهاي زيرزميني همراه با هيدرولوژي می‌باشد. در زمينه هيدرولوژي آبهاي سطحي نيز بخصوص به هيدرومتري توجه فراواني مبذول گرديد. فرمولهاي فرانسيس در مورد سرريزها ، گانگيه (Gangmillet) کوته (kmtter) و مانينگ (Manning) درباره جريان آب در کانالهاي روباز از جمله اين مواردند.
فعاليتهاي دالتون در زمينه تبخير نيز بسيار حائز نيز بسيار حائز اهميت بود. گرچه قسمت اعظم هيدرولوژي جديد در قرن 19 پايه گذاري شد. ولي تا امروز هنوز هيدرولوژي علمي از تکامل زيادي برخوردار نبود.در اواخر قرن 19 و بخصوص در 30 سال اول قرن 20 صدها فرمول تجربي پيشنهاد گرديد که می‌بايست ضرايب و پارامترهاي آنها بر اساس قضاوت و تجربه بدست می‌آمده و براي حل اين مشکل در بسياري از کشورها موسسات و انيستيتو‌هاي تحقيقي در زمينه هيدرولوژي تاسيس گرديد. در اين دوره دانشمندان زيادي ظهور کردند از جمله می‌توان در سال 1932 شرمن (Sherman) نظريه روش هيدروگراف واحد براي تخمين رواناب پيشنهاد کرد.
نظريه تيس (Thies) در حل مسائل مربوط به هيدرولوژي چاهها و روش پيشنهادي گامبل (Gammble) در سال 1941 براي تجزيه و تحليل آماري داده‌ها و روشهاي انيشتين (Einstein) را در مطالعات رسوب رودخانه‌ها نام برد. و از سال 1650 به بعد روشهاي نظري در هيدرولوژي بسيار معمولي گرديد بطوري که اکثر فرمولها و روشهاي تجربي در قالب رياضي در رد تجزيه و تحليل قرار گرفت.

◄ کاربردهاي هيدرولوژي:
امروزه اين علم در طراحي و طرز عمل سازه‌هاي هيدروليکي نظير سدهاي ذخيره‌اي و انحرافي ، کانالهاي آبياري و زهکشي و پل ، مهندسي رودخانه و کنترل سيلاب ، آبخيزداري ، جاده سازي ، طراحي تفرجگاه مسائل بهداشتي و فاضلاب شهري و صنعتي و زمينه‌هاي زيست محيطي بطور گسترده‌اي مورد استفاده قرار می‌گيرد. هر سال به سطح خشکيهاي کره زمين حدود 110000 کيلومتر مکعب آب بصورت نزولات جوي فرو می‌ريزد در عوض 70000 کيلومتر مکعب آن بصورت تبخير خارج می‌شود. تفاوت اين دو رقم 40000 کيلومتر مکعب است که منابع تجديد شونده آب را تشکيل می‌دهند. مقدار سرانه آب تجديد شونده در سطح دنيا رقمي حدود 7400 متر مکعب در سال براي هر نفر است. اما اين مقدار بطور يکنواخت تقسيم نشده است.
متخصصان هيدرولوژي رقم 1000 متر مکعب در سال براي هر نفر را مرز کم آبي يک کشور تعيين کرده‌اند. اين رقم در مصر 30 در قطر 40 در ليبي 160 در عربستان 140 متر مکعب در سال براي هر نفر برآورد شده است. همگي جز کشورهاي کم آب محسوب می‌شوند. در ايران اين سرانه 1500 متر مکعب در سال تخمين زده شده است. با اين حساب نمی‌توان ايران را يک کشور کم آب تلقي کرد. يکي از راههاي سازگاري با خشکي استفاده بهينه از منابع آب است. بايد سعي کرد که تا حد امکان از ريزشهاي جوي ، جريان آبهاي سطحي و منابع زيرزميني به نحو مطلوب استفاده شود و اين کار عملي نخواهد بود مگر با شناخت پديده‌هاي هيدروليکي.
واقعيت‌هاي مربوط به اين اقيانوس يکپارچه بسيار جالب‌توجه است. مساحت کل اين اقيانوس 363 ميليون کيلومتر مربع است و بيشتر از 70 در صد سطح کره زمين را پوشانيده است. حجم اين اقيانوس با توجه به اينکه عمق متوسط اقيانوسها 7/3 کيلومتر است، در حدود 1340 ميليون کيلومتر مکعب است. يعني برابر با 15/0 حجم کل سياره زمين است. اين اقيانوس در برگيرنده 2/97 درصد H2O زمين است و چون در هر سال 3300000 کيلومترمکعب از آب اقيانوس تبخير می‌شود و سپس به صورت باران يا برف بر زمين می‌بارد، در نتيجه چنين بارشهايي در حدود 8250000 کيلومترمکعب آب شيرين در زير قاره‌ها و در حدود 1250000 کيلومتر آب شيرين در درياچه‌ها و رودخانه‌ها گرد آمده است.

◄ زيرشاخه‌هاي هيدرولوژي:

»» آب-هواشناسي (Hydrometeorology): کاربرد هواشناسي را در مسائل هيدرولوژي مورد بررسي قرار می‌دهد. به عبارت ديگر هيدرومتئورولوژي را می‌توان علمي دانست که درباره مسائل مشترک بين هواشناسي و هيدرولوژي بحث می‌کند.

»» درياچه شناسي (Limnology) :علم مطالعه آبهاي داخل خشکي (درياچه‌ها و برکه‌ها و ...) است در اين رابطه خصوصيات فيزيکي ، شيميايي ، و بيولوژيکي آب توده‌هاي آب موجود در داخل خشکيها مورد مطالعه قرار می‌گيرد.

»» يخ شناسي (Cryology) : يخ شناسي علمي است که در آن خصوصيات مختلف آب در حالت جامد (برف يا يخ) بررسي می‌شود. به زبان ديگر کرايولوژي علم يخ شناسي و بررسي يخچالهاست هرچند يخچال شناسي نيز امروزه خود علم جداگانه‌اي را تشکيل می‌دهد.

»» آب شناسي آبهاي زير زميني (geohydrology) :علم مطالعه آبها در زير زمين است که در مقابل آن علم مطالعه آب در سطح زمين که هيدرولوژي آبهاي سطحي گفته می‌شود قرار دارد. غالبا دو واژه ژئوهيدرولوژي و هيدروژئولوژي باهم اشتباه می‌شوند. اما در اولي تکيه بر هيدرولوژي و در دومي تکيه بر زمين شناسي می‌باشد. در فارسي براي مطالعه آب در زير زمين از واژه هيدروژئولوژي استفاده می‌شود.

»» رودخانه شناسي (Potamology) : مسائل مربوط به جريان آب در رودخانه را مورد بررسي قرار می‌دهد در اين رابطه تاکيد بر جنبه‌هاي فيزيکي موضوع است تا بيولوژيکي آن.

»» آب نگاري (Hydrography): علم مطالعه وضعيت و خصوصيات فيزيکي آب بخصوص در رابطه با مسائل کشتيراني . مطالعه جزر و مد در درياهاي آزاد و نوسانات سطح آب و نيز موج شناسي در قلمرو اين علم قرار دارد.

»» آب سنجي (Hydrometry) : علم اندازه گيري آب و مسائل مربوط به آن می‌باشد، در واقع اين علم سنجشهاي مختلف مرکز آب ، مقادير جريان و موارد مشابه به آن را در برمی‌گيرد. 
»» اقيانوس سنجي (Oceanolography) :در علم اقيانوس سنجي خصوصيات فيزيکي ، شيميايي ، بيولوژيکي و ديگر ويژگيهاي اقيانوس و درياهاي آزاد مورد مطالعه قرار می‌گيرد. اين علم خود بخشي از دانش وسيع اقيانوس شناسي (Oceanology) به شمار می‌ايد.